Klimat Warszawy

Adres: Aleja Solidarności 52

Data budowy: 1867-1869

Architekt: Nikołaj Syczew

Styl architektoniczny: bizantyjski

Metropolitalna Cerkiew Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego p.w. św. Marii Magdaleny. Budowę świątyni zainicjował Władimir Czerkaskij. Nikołaj Syczew przygotował projekt zgodnie z urzędową instrukcją. Wzorować się miał na wielkich świątyniach Kijowa, m.in. na soborze św. Włodzimierza. Pracami kierował D.P. Palicyn. W chwili powstawania cerkiew była symbolem rusyfikacji Pragi, górowała nad wówczas niską zabudową. Piękna cerkiew znajdowała się naprzeciw dworca Peteresburskiego (dzisiejszy dworzec Wileński), na który przybywali z głębi Rosji urzędnicy, kolejarze i żołnierze, będąc symbolem zasięgu wpływów rosyjskich.

Budowa trwała od czerwca 1867 r. do czerwca 1868 r. Zbudowaną z cegły świątynie wzniesiono na planie krzyża greckiego w stylu retrospektywno-ruskim. Największa z pięciu kopuł symbolizuje Chrystusa, a pozostałe ewangelistów. W dwóch frontowych kopułach znajduję się 10 dzwonów odlanych w Westfalii. Zewnętrzne elewacje ozdabiały malowidła, które nie przetrwały do dzisiejszych czasów.

Poświęceniu, które miało miejsce 11 lipca 1869 towarzyszyła uroczysta procesja prowadzona przez najwyższe duchowieństwo prawosławne. Procesja wyruszyła z cerkwi katedralnej przy ul. Długiej (obecnie Katedra Polowa Wojska Polskiego), niesiono w niej obraz patronki świątyni, św. Marii Magdaleny, ofiarowany przez carową. Polska Cerkiew jako trzynasta w historii uzyskała powszechnie uznaną odrębność (autokefalię), co za tym idzie, cerkiew praska awansowała na trzynastą w hierarchii Prawosławia. Stawia ją to w jednym szeregu z kościołami patriarchalnymi Konstantynopola, Aleksandrii czy Jerozolimy, choć w praktyce nie można z nimi porównywać rangą.

Gmach główny ma formę klasycystycznego dworu, oddzielonego od ulicy ogrodem. Świątynia ma część górną i dolną. Wnętrze zdobi efektowna polichromia autorstwa Siergieja Winogradowa przedstawiająca ewangelistów, proroków i świętych. W świątyni zachowana jest duża liczba oryginalnego wyposażenia z przełomu lat 60. i 70. XIX wieku. Zachował się bogato zdobiony Ikonostas z ikonami przedstawiającymi ewangelistów i Zwiastowanie, niezwykle cenna  kopia ikony Matki Boskiej Iwerskiej z góry Athos oraz zbudowany w 1892 r. pozłacany boczny ołtarz św. Hioba Poczajowskiego. W dolnej części w 1928 r. utworzono kaplicę Męki Pańskiej. Umieszczono tu m.in. fragment mozaiki i trzy ikony będące pozostałościami po wysadzonym w powietrze soborze na placu Saskim (dziś plac Piłsudskiego). Do cerkwi przylega kompleks budynków będący rezydencją metropolity.

Dziś cerkiew św. Marii Magdaleny to główna świątynia polskiego prawosławia, służąca metropolicie Sawie (oficjalny tytuł Jego Eminencja Wielce Błogosławiony Sawa, Prawosławny Metropolita Warszawski i całej Polski). Jest to chyba najbardziej charakterystyczna budowla warszawskiej Pragi, również jedna z najcenniejszych.

Bibliografia:

Strona www.katedra.org.pl