Klimat Warszawy

Adres: ulica Nowolipki 18

Data budowy: 1891-1896

Architekt: Edward Cichocki, Józef Huss

Styl architektoniczny: neoromanizm

W 1896 warszawski urzędnik warszawskiej kasy gubernialnej, Józef Mikulicki, zapisał dom wraz z ziemią przy ulicy Dzielnej pod budowę nowego kościoła. Został ufundowany przez hrabinę Aleksandrę Potocką, która będąc już w sędziwym wieku, 25 lat po śmierci męża Augusta Potockiego, postanowiła upamiętnić jego imię. Przeznaczyła na to przedsięwzięcie ogromną w owych czasach sumę 300 tysięcy rubli. Zakupiła dwa sąsiednie place, by kościół mógł stanąć frontem do ulicy Nowolipki.

Na czele Komitetu Budowy Kościoła stanął Ludwik Górski, wykonawca testamentu hrabiny Potockiej. W skład komitetu wszedł między innymi hrabia Franciszek Czacki. Kamień węgielny poświęcony został 20 października 1892 r. przez arcybiskupa warszawskiego Wincentego Teofila Popiela w asyście biskupa sufragana warszawskiego Kazimierza Ruszkiewicza.

10 grudnia 1896 r. została odprawiona pierwsza msza święta przez arcybiskupa Popiela. Świątynie poświęcił ksiądz kanonik Ignacy Durewicz. W tym czasie nadal trwały prace przy wyposażeniu wnętrza świątyni. Konsekracja nastąpiła w 1905 roku, dokonał jej biskup Ruszkiewicz (tablica błędnie podaje datę 1896). W 1903 roku erygowano przy kościele parafię.

Wieża kościoła, swego czasu była najwyższa w Warszawie. Zwieńczono ją krzyżem umieszczonym na kuli o średnicy około 1,5 m. Kula ta została pozłocona, jednak w 1959 roku na polecenie władz komunistycznych pomalowano ją na czarno. Miało to na celu zaprzestanie gromadzenia się wiernych przed kościołem z powodu szerzących się pogłosek o cudownym ukazaniu się na tle kuli Matki Boskiej. W 1995 roku usunięto farbę i przywrócono kuli dawny wygląd.

Kościół znalazł się w czasie wojny na terenie getta, w trakcie jego likwidacji składowano tu zrabowane dobra żydowskie, następnie został sprofanowany i urządzono tu stajnie.

W czasie powstania warszawskiego wieża kościelna posłużyła Niemcom za punkt obserwacyjny i gniazdo niemieckiej broni maszynowej. Wieża uległa uszkodzeniu podczas szturmu na Gęsiówkę wystrzałem ze zdobytej przez żołnierzy Batalionu Zośka pantery.

Niemcy po powstaniu podpalili dach świątyni: spłonęła sygnaturka, organy, wszystkie drzwi zewnętrzne, ucierpiały kamienne elementy elewacji. Ogień zajął plebanię i dom parafialny. Niemcy mieli też w planie wysadzenie kościoła, czego ostatecznie nie udało im się zrealizować.

Po wojnie był najwyższą i jedną z nielicznych budowli ocalałych na terenie byłego getta. W 1947 roku dzięki funduszom przyznanym na cele renowacyjne przez Radę Prymasowską Odbudowy Kościołów Warszawy obiekt oddano do użytku, nadal prowadząc prace remontowe. W 1953 roku otynkowano sklepienia naw bocznych i odnowiono sygnaturkę. Teren dziedzińca zmniejszono na rzecz powstających wokół osiedli mieszkaniowych.

Na północnej ścianie kościoła znajduje się krzyż umieszczony z okazji wkroczenia w trzecie tysiąclecie. 28 sierpnia 2002 roku został poświęcony ofiarom Pawiaka przez ks. prałata Wiesława Kądzielę. Po wielu latach zbiórek kościół zakupił organy, wyremontowano też dach wieży uszkodzony w czasie II wojny światowej, a parafia odzyskała przyległy plac, który utraciła po wojnie na rzecz osiedla. 22 października 2006 r., odbyło się uroczyste podświetlenie kościoła, a na uroczystości obecni byli prymas Józef Glemp i były premier Kazimierz Marcinkiewicz. Dzięki iluminacjom wieża kościelna górująca na budynkami wokół robi wrażenie również w nocy.

Od 7 października 2007 w podziemiach kościoła działa herbaciarnia „Dzieła Zebrane”, gdzie odbywają się różnego rodzaju imprezy kulturalne, koncerty, prelekcje czy pokazy multimedialne. Oczywiście obowiązuje tu zakaz spożywania alkoholu i palenia tytoniu. Przy herbaciarni działa również Dyskusyjny Klub Filmowy.  

W 2009 roku w czasie prac restauracyjnych prowadzonych na wieży kościoła odryto różne napisy takie jak daty, inicjały, czy nazwiska. Najstarszy pochodzi z 1896 roku.