Klimat Warszawy

Adres: ulica Solec 61

Data budowy: 1696-1721 / 1881-1883 / 1946-1955

Architekt: Tylman z Gameren (?) / Bronisław Muklanowicz / Stefan Krasiński, Stanisław Marzyński

Styl architektoniczny: barok

Barokowy kościół św. Trójcy stoi przy dawnym Rynku Soleckim. Powstał z inicjatywy Marii Kazimiery Sobieskiej, jego fundatorem był wojewoda czernichowski, Fryderyk Falkerzamb. Budowlę zaprojektował prawdopodobnie Tylman z Gameren, choć nie ma co do tego pewności.

Architektura kościoła wzorowana była prawdopodobnie na ukończonym w 1597 roku kościele Świętej Trójcy w Madrycie (przy ulicy Lope De Vegi). Świątynia wzniesiona została na planie krzyża równoramiennego. Prace wielokrotnie przerywano, najpierw wybuchła wojna północna, kiedy to Szwedzi zajęli Warszawę, w 1706 zmarł fundator świątyni, dwa lata później miała miejsce epidemia, a następnie w 1713 roku wielka powódź. Z powodu braku funduszy zrezygnowano ze wzniesienia kopuły, która znajdowała się w pierwotnym projekcie. Kościół ukończono w 1721 roku. Murowany klasztor w stylu barokowym powstał w latach 1773-1779.

Drzeworyt Michała Starkmana, około 1855.

Zakon Trynitarzy powstał w 1193 roku z inicjatywy św. Jana z Mathy i Feliksa de Valois. Celem działalności zakonu było wykupywanie z niewoli muzułmańskiej chrześcijańskich jeńców. W Warszawie osiedlili się za czasów Jana III Sobieskiego, dzięki królowej Marysieńce i wojewodzie czernichowskiemu. Zakonnicy żyli jednak w biedzie, więc nie mieli większych zasług w ratowaniu chrześcijan. Jedyna znana nam historia wykupu z niewoli dotyczy Antoniny z Kobielskich Błońskiej z synem w 1768 roku. Została porwana wraz z kilkorgiem dzieci przez Turków za konfederacji barskiej.

Po przebudowie w latach 1881-1883 kościół otrzymał plan krzyża łacińskiego. Projektantem był Bronisław Muklanowicz. Wydłużono wówczas wschodnią część od ulicy Solec, dobudowano nowe przęsło, nawy oraz chór.

Świątynia została kompletnie zniszczona w czasie II wojny światowej. Odbudowa prowadzona była w latach 1946-1955. Od kilku lat raz w roku przed kościołem odbywa Hiszpańska Niedziela na Solcu, jest to połączenie odpustu z festiwalem muzyki hiszpańskiej. To jedyny dzień w roku, kiedy Rynek Solecki pełni funkcję prawdziwego rynku, a nie parkingu.

Największym skarbem kościoła św. Trójcy jest figura Jezusa Nazareńskiego. Jest to XVII lub XVIII wieczna kopia figury Jesusa de Medinaceli w Madrycie. Została przywieziona tu przez trynitarzy z Półwyspu Pirenejskiego. Od momentu umieszczenia jej na ołtarzu głównym w 1726 aż do 1944 otoczona była kultem. Jest jednym z najstarszych zabytków kultury hiszpańskiej w Polsce. Wraz z nią na Solec przybyły hiszpańskie obyczaje, jednym z nich było ubieranie figury w różne szaty w zależności od święta. Ciekawostką pewnie będzie fakt, że figurkę zdobią prawdziwe włosy. Po wojnie odnaleziono ją w ruinach zniszczonej świątyni.

Przy klasztorze działa Muzeum Archidiecezjalne. W latach 80. XX wieku organizowano w nim niezależne koncerty, przedstawienia i wystawy. Tutaj po raz pierwszy pokazano kolekcję rodziny Porczyńskich, z którą wiązał się potem głośny skandal. Kolekcja prezentowała obrazy mistrzów europejskich, później okazało się, że to dobre kopie i dzieła mniej znanych malarzy.

Bibliografia:

Bartoszewicz Julian: Kościoły Warszawskie Rzymsko-Katolickie opisane pod względem historycznym. Warszawa, 1855.

Historia kościoła Świętej Trójcy w Warszawie. www.trinitas.pl, dostęp 03.01.2010.