Klimat Warszawy

Adres: ulica Fredry 6

Data budowy: 1896-1897 / 1912-1913 / 1995-1999

Architekt: Józef Pius Dziekoński / Stanisław Wicher / J. Krupa i K. Łapiński

Styl architektoniczny: eklektyzm

Gmach został wzniesiony z inicjatywy Hipolita Wawelberga, właściciela późniejszego Banku Zachodniego. Był on polskim finansistą żydowskiego pochodzenia, filantropem i działaczem społecznym. Był mocno zasymilowany z kulturą polską, jednak utrzymywał też silne związki ze społecznością żydowską. Brał udział w powstaniu styczniowym, aby uniknąć represji wyjechał do Berlina, gdzie szkolił się w Akademii Handlowej. W 1875 roku współorganizował Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie, a w 1895 roku ufundował (wraz ze wspólnikiem Stanisławem Rotwandem) Średnią Szkołę Mechaniczno-Techniczną w Warszawie.

Przed wojną niemal każdy mieszkaniec Warszawy wiedział, co znaczyło określenie "wawelberczyk". Wystarczyło ono za najlepsze świadectwo umiejętności inżynieryjno-technicznych. Wawelberg był też współzałożycielem ukazującego się w Petersburgu tygodnika "Kraj". Wspierał tanie wydawnictwa polskich pisarzy, m.in.: Henryka Sienkiewicza, Elizy Orzeszkowej i Bolesława Prusa. Przyczynił się do publikacji pierwszego popularnego wydania dzieł Adama Mickiewicza (wsparł również budowę jego pomnika przy Krakowskim Przedmieściu). Hipolit Wawelberg jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 20, rząd 3).

Gmach banku przetrwał wojnę, jednak lata powojenne okazały bardziej pechowe. W latach 50. XX w. kamienica została zdewastowana przez użytkujących budynek. W sposób bezmyślny niszczono sztukaterie i płytki terakotowe przeprowadzając nieumiejętne nowe instalacje elektryczne. Dokonywano również pewnych zmian układu wnętrz poprzez budowę ścianek działowych. W 1967 r. ze względów ideologicznych skuto wszystkie ozdoby z elewacji, w wyniku czego kamienicę spotkał los podobny do innych, bogato zdobionych stołecznych kamienic (np.: kamienica Lipińskiego w Alejach Jerozolimskich). We wnętrzach zachowało się jednak bardzo wiele elementów dawnego wystroju wnetrz, m.in.: boazerie, sztukaterie, terakotę, stolarkę okienną i drzwiową, skarbce i urządzenia techniczne.

W latach 1995-1999 roku kamienicę odrestaurowano według projektu J. Krupy i K. Łapińskiego. Przywrócono większość zniszczonych elementów, odrestaurowano też zachowane neobarokowe i neorokokowe zdobienia. W budynku obecnie mieszczą się biura, warto obejrzeć imponujący przejazd bramny. Zachęcam do lektury artykułu pochodzącego z kwartalnika Ochrona Zabytków, gdzie znajdują się szczegółowe informacje na temat prac restauracyjnych i historii banku oraz fotografie jego niezwyklych wnętrz.

Bibliografia:

Strona www.zabytek.pl, dostęp 23.10.2009.