Klimat Warszawy

Adres: ulica Krakowskie Przedmieście 3

Data budowy: 1679-1696 / 1726-1756 / 1945-1953

Architekt: Józef Szymon Belotti, Józef Piola / Józef Fontana / Jakub Fontana

Styl architektoniczny: barok

Pierwsza wzmianka o kaplicy w tym miejscu pochodzi z 1510. W 1525 Marta Moller, wdowa po rajcy warszawskim ufundowała tu mały, drewniany kościół należący do kolegiaty Św. Jana. W 1572 r. przy kościele zbudowano szpital, którego fundatorką była Anna Wolfowa.

W 1615 burmistrz Warszawy Paweł Zembrzuski, ufundował budowę dwóch kaplic i przeznaczył środki na przebudowę kościoła. W 1657 r. w wyniku najazdu szwedzkiego kościół został doszczętnie zniszczony.

Budowa obecnego kościoła rozpoczęła się w 1682, a konsekracja górnego kościoła i ołtarza głównego miała miejsce w 1696. W latach 1726-1754 prowadzono prace przy budowie dwóch wież, których autorem był Józef Fontana. Wieże nakryte są późno rokokowymi hełmami. W 1756 ostatecznie ukończono prace przy fasadzie świątyni, którą zaprojektował wybitny architekt, Jakub Fontana. Figury zdobiące fasadę są autorstwa Jana Jerzego Plerscha.

Z kościołem związanych jest szereg bardzo ważnych dla historii Polski wydarzeń. W 1683 r. król Jan III Sobieski modlił się tu przed wyprawą na Wiedeń. W 1745 r. tutaj odbył się chrzest Kazimierza Pułaskiego, bohatera walk o niepodległość USA.

3 maja 1792 roku miały tu miejsce uroczystości z okazji pierwszej rocznicy uchwalenia Konstytucji, w których udział wziął król Stanisław August, senatorowie i ambasadorowie. W 1880 sprowadzono do kościoła serce Fryderyka Chopina.

Tutaj też miało miejsce wydarzenie będące bezpośrednią przyczyną pogromu żydowskiego, wydarzenie, które zaszokowało na długo całe miasto. Przez prasę przewinęła się lawina krytykujących pogrom artykułów pisanych przez autorytety świata kultury i sztuki. W wyniku tych zdarzeń śmierć poniosły 2 osoby, 24 zostały ranne, 10 tysięcy Żydów poniosło ogromne straty materialne, z czego 948 rodzin utraciło całe majątki. Jeszcze długo po tych wydarzeniach zdarzały się antysemickie hasła na murach budynków oraz taki incydent jak wybicie szyb w synagodze.

W ciągu kilku miesięcy po pogromie 1000 Żydów wyemigrowało z Warszawy do USA. Sam pogrom wybuchł przez plotkę, jakoby fałszywy alarm o pożarze w kościele był wykrzyczany spomiędzy tłumu przez Żyda - kieszonkowca, który chciał odwrócić od siebie uwagę ludzi. Ci w panice uciekając z kościoła stratowali na śmierć 20 osób. Nie ma jednak pewności kto i czemu krzyknął w kościele "Gore!".

W czasie II wojny światowej Niemcy wysadzili kościół w powietrze. Figura Chrystusa sprzed kościoła upadła na ziemię w taki sposób, że ręka Jezusa wskazywała złoty napis na czarnym cokole "Sursum Corda", czyli "w górę serca". Niemcy wywieźli figurę w celu przetopienia, jednak w końcu porzucili w rowie w Hajdukach Nyskich, razem z figurą Mikołaja Kopernika. Tam rozpoznali je polscy żołnierze, a obydwa pomniki zostały odrestaurowane i powróciły na swoje miejsca.

Świątynię odbudowano w latach 1945-1953. W 2003 r. ranga kościoła została podniesiona do godności bazyliki mniejszej. Obecnie kościół jest bardzo dobrze utrzymany, niedawno przeszedł remont w czasie którego zyskał iluminacje.