| Śródmieście Północne |
Adres: ulica Krakowskie Przedmieście 87
Data budowy: 1660-1667
Architekt: Jakub Fontana
Styl architektoniczny: rokoko
Znawca warszawskiej architektury Jarosław Zieliński napisał, że jest to najcenniejsza, w dużym stopniu autentyczna kamienica XVIII-wieczna przy Krakowskim Przedmieściu, doskonale odbudowana po zniszczeniach wojennych. Kamienica Prażmowskich (Dobrycza) zbudowana została dla lekarza królewskiego Jana Pastoriusa. Następnie przeszła w posiadanie prymasa Mikołaja Prażmowskiego.
W 1754 roku została gruntownie przebudowana dla rodziny Leszczyńskich przez Jakuba Fontane, czołowego architekta polskiego oświecenia. Przez wielu właśnie to dzieło uznawane jest za najlepsze w jego dorobku. Kamienica do złudzenia przypominała nieistniejące już kamienice w Dreźnie. W końcu XVIII wieku otrzymała nową dekorację fasady od ul. Senatorskiej. Od 1804 r. dom był własnością kupca Dobrycza. W XIX dołączono do niego dwie osie sąsiedniego budynku.
Kamienica została spalona w 1939r. i odbudowana w 1949 r. uzyskując wygląd z końca XVIII wieku wg projektu Jakuba Fontany. Elewacja od strony Krakowskiego Przedmieścia jest rokokowa, a od Senatorskiej klasycystyczna. Mimo zniszczeń wojennych nie rozebrano jej, była jedyną ocalałą kamienicą w tym rejonie. W czasie budowy trasy W-Z ściany wsparto gigantyczną konstrukcją stalowo-drewnianą, tak by nie runęły do głębokiego wykopu tunelu trasy.
Kamienica od tego momentu aż do dnia dzisiejszego jest siedzibą Związku Literatów Polskich. Stołówka Związku wielokrotnie przewijała się w "Dzienniku 1954" Leopolda Tyrmanda: "W klubie panuje nastrój przedwojennego, żydowskiego pensjonatu w Otwocku, tyle że drożej i gorzej dają jeść. Wszyscy się tu znają i nie lubią" - pisał.
W latach 2002-2003 kamienica została odrestaurowana. Była w tak złym stanie, że z portalu attyki spadały na ziemię odłamki rzeźb, co stwarzało duże zagrożenie. W czasie remontu eksperci wykazali, że przy silniejszym wietrze siedmio tonowa rzeźba na attyce mogła runąć na ziemię. Związek Literatów długo szukał funduszy na remont. Dotacja z publicznych pieniędzy nie była możliwa, ponieważ o kamienicę upomnieli się potomkowie dawnych właścicieli. Po dwóch latach poszukiwań znalazła się firma, która w zamian za wywieszenie reklamy na elewacji zgodziła się opłacić remont. Wkrótce elewacja zniknęła za wielkim bannerem ze zdjęciem samochodu. Prace trwały znacznie dłużej niż przewidywano, ponieważ dochód z reklamy przeznaczany był również na inne opłaty. Zarząd Dróg Miejskich za reklamę w pasie ulicy pobrał 20 tysięcy złotych z 80 tysięcy uzyskanych w pierwszym etapie prac. Po opisaniu sytuacji przez Gazetę Wyborczą miasto zrezygnowało z pobierania opłat z reklam wspierających remonty kamienic. W między czasie prac długo nie prowadzono z powodu silnych mrozów, a wcześniej pseudokibice wspięli się na rusztowania dewastując baner i co najważniejsze - balkony. Remont wyniósł prawie 200 tysięcy złotych, w tym czasie na kamienicy reklamowały się trzy firmy, każda po kilka miesięcy.
W czasie remontu konserwatorzy odtworzyli ręce amorów i inne detale, które wcześniej poodpadały. Zbudowano konstrukcję ze stali nierdzewnej trzymającą portal. Wazony wykonane po wojnie z cementu były kompletnie popękane. Zastąpiono je kopiami z piaskowca. Fasada ma obecnie kremowy kolor, ozdobne balustrady balkonów pomalowano na czarno. Kamień portalu attyki ma barwę jasnoszarą. Z całą pewnością jest to jedna z najwspanialszych warszawskich kamienic mieszczańskich.
Rokokowa fasada od Krakowskiego Przedmieścia określana jest jedną z najlepszych elewacji domu mieszczańskiego epoki rokoka w Europie, a styl kompozycji rzeźbiarskiej w zwieńczeniu jako unikatowe zjawisko w historii sztuki europejskiej.
Na piętrze, wspólnym z sąsiednią kamienicą Johna (Plac Zamkowy 1) mieści się mały 13-pokojowy hotelik z pięknym widokiem na Plac Zamkowy, Zamek Królewski i Mariensztat. Tutaj niegdyś na stałe mieszkali znani literaci: Hanna Ożogowska, Janina Porazińska, Zofia Nałkowska, Tadeusz Breza i Marian Piechal. Poniżej obraz Canaletta z widokiem na Krakowskie Przedmieście i widoczną kamienicą Prażmowskich zaraz za narożną kamienicą Johna.
W Domu Literatury mieszczą się: restauracja, kawiarnia, duża biblioteka posiadająca około 50 000 woluminów, bogatą kolekcję pism literackich, unikalne wydania książkowe z autografami twórców, jedyne w Polsce pełne archiwum wycinków prasowych zawierające recenzje, wywiady z pisarzami, relacje ze spotkań autorskich i rejestrujące życie literackie w Polsce.
Bibliografia:
| Inne obiekty w tej kategorii: | |
Co w Warszawie powinno być lepiej promowane jako atrakcja turystyczna?
(207 votes)
