Klimat Warszawy

Adres: ulica Krakowskie Przedmieście 34

Data budowy: 1727-1732

Architekt: Karol Bay

Styl architektoniczny: barok, rokoko

Klasztor Wizytek jest najstarszym klasztorem w Polsce. W 1654 r. pierwsze wizytki sprowadziła z Paryża do Warszawy królowa Ludwika Maria Gonzaga. Przy Krakowskim Przedmieściu niedaleko Pałacu Kazimierzowskiego zbudowano drewniany klasztor.

Na przełomie XVII i XVIII wieku miał miejsce znaczny rozwój zakonu na ziemiach polskich. W Krakowie i Wilnie powstały kolejne domy zakonne ufundowane przez klasztor warszawski. Siostry z polecenia królowej prowadziły pensjonat dla dziewcząt, przy jednoczesnym zachowaniu życia w kontemplacji.

Obecny, murowany budynek klasztoru zaczął powstawać od początku lat sześćdziesiątych XVII wieku. Wschodnie skrzydło zaczęło wznosić w 1664 r. W latach 1670-1682 powstało skrzydło północne wraz z zabudowaniami gospodarczymi: spiżarnią, piekarnią i spichlerzem. Te drewniane, barokowe budynki stoją tu do dziś, praktycznie nietknięte w czasie II wojny światowej. Wówczas zbudowano również większą część zachodniego skrzydła, w wyniku czego klasztor w rzucie przybrał kształt czworoboku.

Budowę kościoła rozpoczęto w 1727 r. z inicjatywy Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej oraz przełożonej Marii Heleny Poniatowkiej. W latach 1733-1754 nie prowadzono żadnych prac ze względu na brak funduszy. Był to również okres przejścia w architekturze z baroku do rokoko, czego odbicie możemy zaobserwować we wnętrzach świątyni. Za projekt budowli odpowiadają Karol Bay i Jakub Fontana. Wystrój rzeźbiarsko-stiukowy wraz ze słynną amboną w kształcie łodzi, wykonał warsztat Jana Jerzego Plerscha. Konsekracja kościoła miała miejsce 20 IX 1761.

Skrzydło południowe, w którym znajdowała się wcześniejsza świątynia zaadaptowano na potrzeby klasztoru. Prace te przeprowadzono w latach 1782-1785. Klasztor zyskał połączenie z kościołem poprzez klatkę schodową prowadzącą do dwukondygnacyjnego chóru zakonnego, który przylega od południa do prezbiterium. W tym kształcie Bernardo Bellotto uwiecznił kościół na swoim słynnym obrazie.

W czasach rozbiorów kościół i klasztor utraciły wiele cennych dzieł sztuki. W 1807 r. wizytki musiały opuścić klasztor, który zaadaptowano na lazaret dla wojsk napoleońskich. W 1864r. w wyniku represji po powstaniu styczniowym wizytki zmuszone zostały do zamknięcia pensjonatu i zaprzestania działalności oświatowej. Przez czterdzieści kolejnych lat zakazywano przyjmowania nowych powołań.

W czasie II wojny światowej klasztor i kościół przetrwały bombardowania września 1939 i sierpnia 1944. W 1949 r. ówczesne władze wojskowe i rządowe planowały wyburzyć cały zespół. Zachowaniu tego unikatowego w skali miasta obiektu pomogła wówczas interwencja Jana Zachwatowicza oraz Aleksandra Gieysztora. W latach PRL klasztor działał w konspiracji udzielając święceń kapłańskich diakonom z Czechosłowacji.

Siostry żyją w odosobnieniu, choć czynnie włączają się w życie kulturalne stolicy. W kościele odbywają się koncerty, a siostry przebywające w tym momencie w odosobnieniu mają możliwość ich wysłuchania.

W tym kościele w latach 1825-1826 młody Fryderyk Chopin pełnił funkcję organisty. Te same organy znajdują się do dziś w kościele.

Jest to świątynia jednonawowa, trójprzęsłowa z dwoma rzędami kaplic i prostokątnym prezbiterium. Całe wnętrze jest jasne, kolorystyka to przede wszystkim biel ze złoceniami. W ołtarzu znajduje się obraz przedstawiający scenę Nawiedzenia św. Elżbiety przez Najświętszą Maryję Pannę pędzla Tadeusza Kuntze-Konicza, wybitnego malarza epoki baroku.

Na szczególną uwagę zasługują wspomniane rzeźby Jana Jerzego Plerscha w zwieńczeniu ołtarza głównego i oczywiście ambona w kształcie łodzi, symbolizująca Navis Ecclesiae - Kościół żeglujący nieugięcie wśród burz i huraganów. W ołtarzach i kaplicach znajdują się obrazy, z których najcenniejszy to „św. Alojzy Gonzaga” autorstwa Daniela Schulza, zamówiony przez Ludwikę Marię.

Cały zespół jest jednym z najcenniejszych obiektów zabytkowych Warszawy, wojnę przetrwał zarówno kościół jak i klasztor wraz z drewnianą kalwarią z pierwszej połowy XVIII wieku. W 2010 r. odsłonięto fasadę odrestaurowanego kościoła ukazując jej obliczę takim, jakim widział ją Canaletto. Barwę tzw. pastelowy róż, uzyskano na podstawie wnikliwych badań w murach świątyni. Kościół Wizytek to punkt obowiązkowy na mapie zabytków Warszawy.

Bibliografia:

Strona internetowa www.wizytki.pl, dostep 31.03.2010