Klimat Warszawy

Adres: ulica Krakowskie Przedmieście 30

Data budowy: 1844-1847

Architekt: Andrzej Gołoński

Styl architektoniczny: włoski renesans

Niegdyś stał tu późnobarokowy pałac prawdopodobnie projektu Jana Zygmunta Deybla. Został wzniesiony na przełomie lat 30 i 40 XVIII wieku dla kasztelana krakowskiego Stanisława Poniatowskiego, ojca króla Augusta Poniatowskiego. W tym właśnie pałacu 7 września 1764 r. Stanisław August dowiedział się, że został królem Polski. Na narożu budynku nad dziedzińcem Uniwersytetu znajduje się monument z 1847r. upamiętniający to wydarzenie.

Dawny pałac został uwieczniony przez Canaletto na jednym z jego obrazów. W 1843r. właścicielem posiadłości został hrabia Seweryn Uruski, marszałkek szlachty guberni warszawskiej, tajny radca, znany heraldyk oraz ochmistrz dworu cesarskiego. Uruski zburzył pałac Poniatowskich i wybudował nowy według projektu Andrzeja Gołońskiego. Nowa budowla została zaprojektowana w stylu włoskiego renesansu. Prace nad nim prowadzono w latach 1844-1847.

Korpus główny wyróżnia się wyższymi o jedno piętro dwoma ryzalitami skrajnymi. Środkową część elewacji frontowej wieńczy duży kartusz z herbem fundatora Sas dłuta Ludwika Kaufmana. W lewym ryzalicie przed II wojną światową znajdowała się brama przejazdowa na dziedziniec pałacu, który otaczały oficyny.

Elewacja południowa w przeciwieństwie do symetrycznej elewacji frontowej była nieregularna, wychodziła na uliczkę prowadzącą na dziedziniec Pałacu Kazimierzowskiego. Po tej stronie znajduje się wieża, która niegdyś pełniła funkcję wieży ciśnień wodociągu Tytusa Liwiusza Boratiniego.

W 1890 roku po śmierci Uruskiego pałac odziedziczyła jego żona, potem córka Maria zamężna z ks. Włodzimierzem Światopełk-Czetwertyńskim, kolekcjonerem sztuki. Czetwertyński zgromadził tu około 3000 rycin.

W latach 1893-1895 budowlę wyremontowano i rozbudowano pod kierunkiem Józefa Hussa. Od północy na miejscu dawnej, zrujnowanej oficyny, zbudowano nową. Tu na parterze mieściły się wozownie, a nad nimi mieszkania do wynajęcia.

Pałac spłonął w czasie Powstania Warszawskiego. Odbudowano go w latach 1949-1951 na potrzeby Wydziału Geografii Uniwersytetu, choć jeszcze do 1946r. był własnością rodziny Czetwertyńskich. Posiadłość znacjonalizowano na mocy tzw. dekretu Bieruta. Odbudową kierował Jan Dąbrowski. Obecnie mieści się tu Wydział Geografii i Studiów Regionalnych. Na ścianie pałacu wisi tablica pamiątkowa upamiętniająca wiec studentów domagających się wolności słowa w marcu 1968.

Bibliografia:

Jaroszewski Tadeusz S.: Księga Pałaców Warszawy. Warszawa: Interpress, 1985. ISBN: 83-223-2047-7.