Klimat Warszawy

Adres: ulica Nowy Świat 6/12

Data budowy: 1948-1952

Architekt: Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński, Eugeniusz Wierzbicki

Styl architektoniczny: modernizm

Monumentalny Dom Partii to dawna siedziba Komitetu Centralnego Polskiego Związku Partii Robotniczej, symbol władzy komunistycznej w Polsce. Budynek powstał w latach 1948-1952 według projektu "Tygrysów", czyli Wacława Kłyszewskiego, Jerzego Mokrzyńskiego oraz Eugeniusza Wierzbickiego. Jego budowę sfinansowało polskie społeczeństwo, wykupując tzw. cegiełki o wartości od 50 do 1000 ówczesnych złotych. Wykup cegiełki był tak naprawdę obowiązkiem każdego obywatela.

Gmach potocznie nazywano "Białym Domem" lub "Domem pod Baranami". Do budowy wykorzystano m.in. granit ze zniszczonego Mauzoleum Hindenburga. Budynek o białych elewacjach ma sześć kondygnacji i otwarty parter w łącznikach od Alei Jerozolimskich i Książęcej.  Otwarcie parteru miało swoje uzasadnienie:

"Lud pracujący miast i wsi, udając się do amfiteatru, który miał powstać u zbiegu ulicy Książęcej i Placu Trzech Krzyży, przechodziłby pod filarami budynku i nasycał się wielkością władzy, którą dzierżył poprzez swoich przedstawicieli urzędujących w tym budynku, a następnie wyrażał swoje poparcie dla tej władzy na manifestacjach organizowanych w amfiteatrze. Po drodze, zbyt rozgrzani uniesieniem wewnętrznym mieli studzić się w fontannie, która miała powstać w miejscu kamienic przy ulicy Nowy Świat 2 i 4. Jednocześnie, aby przywódcy mogli przekazywać ludowi swoje przesłania, zaprojektowano na wysokości pierwszego piętra w łącznikach balkony, na które mieli wychodzić w trakcie przemarszów i pochodów manifestującej ludności."

Gabinet Przewodniczącego Partii Bolesława Bieruta znajdował się w łączniku od Książęcej na pierwszym piętrze. Zajmowany był przez kolejnych Pierwszych Sekretarzy KC PZPR - Edwarda Ochaba, Władysława Gomułkę oraz Edwarda Gierka. Ten ostatni z czasem przebudował Gabinet na salę konferencyjną. Istniały legendy, że w budynku znajdowały się tunele prowadzące na sekretny peron kolejowy i do Pałacu Kultury.

Po upadku komunizmu, w latach 1991-2000 mieściła się tu Giełda Papierów Wartoświowych, czyli dość przewrotnie - instytucja kapitalizmu. Obecnie znajduje się tu centrum bankowo-finansowe.

W ostatnich latach budynek odrestaurowano. Możliwość posiadania tu biura wzbudza ponoć duże zainteresowanie firm zachodnich, gdyż partyjna przeszłość gmachu dodaje całości specyficznego smaku.

Dom Partii często błędnie określany jest jako socrealistyczny, podczas gdy w rzeczywistości jest udanym dziełem modernizmu. "Tygrysy" to spółka utalentowanych architektów, powstała jeszcze przed wojną. Najważniejszym okresem w ich karierze były jednak lata powojenne. Do ich najsłynniejszych realizacji należy przede wszystkim dworzec w Katowicach, uważany za jeden z nalepszych przykładów brutalizmu w Polsce, niedawno niestety rozebrany pod budowę centrum handlowego (takie czasy).

W listopadzie 2009 roku Dom Partii został wpisany w trybie przyspieszonym do rejestru zabytków. Budynek znajdujący się w rękach prywatnego inwestora mógł zostać rozebrany, by na jego miejscu mógł powstać nowy. Stołeczny Konserwator Zabytków w uzasadnieniu swej decyzji wyraziła pogląd, że Dom Partii charakteryzuje bardzo elegancka architektura, przypominająca francuskie realizacje lat 40. XX wieku.

Uznanie tego obiektu za zabytek wywołało oburzenie wielu polityków widzących w nim jedynie symbol komunizmu. Przeciwnicy decyzji Konserwator postulowali jego wyburzenie, podobnie jak Pałacu Kultury i Nauki. W obydwu przypadkach tak się jednak nie stanie, bo na szczęście politycy nie decydują o tym, jaki budynek wyburzyć, a jaki pozostawić. Dobra architektura jest ponad ideologiami i doskonale broni się sama. Zapraszam również do relacji ze spaceru po Domu Partii, gdzie znajdują się również zdjęcia z bardzo interesujących wnętrz.

Bibliografia:

Siedziba polskiego komunizmu - Dom Partii. www.naszastolica.blox.pl, 02.06.2009, dostęp 29.10.2009.