| Stara Praga |
Adres: ulica Ząbkowska 11
Data budowy: 1875-1900
Architekt: nieznany
Styl architektoniczny: neoklasycyzm
Kamienicę wzniósł Icchak Hersz Jahrman w 1880r. Wcześniej stał tu drewniany dom, który w wielkim pożarze w 1868r. spłonął jak większość również drewnianej zabudowy ulicy. Z pierwotnego wystroju fasady zachowały się tylko balkony. Pozostałe dekoracje zostały zrekonstruowane w 2005r.
Dom frontowy powstał po 1868r., nie posiadał wówczas drugiego piętra, nadbudowano je po wojnie. W oficynie na parterze właściciel stworzył salę modlitewną, tzw. bejt midrasz. W czasie wojny miejsce to zostało zniszczone przez hitlerowców. Jeszcze w czasie wojny, jak i po wojnie mieścił się tu zakład stolarski. Nie zachowało się nic, co by świadczyło o dawnym przeznaczeniu budynku.
W 2000r. zakład stolarski opuścił zajmowane od lat pomieszczenia. Latem 2000r. Janusz Sujecki z Zespołu Opiekunów Kulturowego Dziedzictwa Warszawy odkrył w tych wnętrzach pozostałości polichromii, która zachowała się na ścianach i na suficie. Na prośbę Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie administracja wycofała lokal z obrotu mieszkaniami i zabiła jego okna deskami. Jeden z dawnych mieszkańców Ząbkowskiej potwierdził, że w latach 30. XX wieku przychodziły tu grupy charakterystycznie ubranych, ortodoksyjnych Żydów. Sala modlitw znajduje się głębiej w podwórku, należy minąć kapliczkę z figurą Matki Boskiej i wejść w bramę prowadzącą na następne podwórko. Po prawej stronie są drzwi na klatkę schodową, sala modlitw kryje się za pierwszymi widocznymi drzwiami na parterze. Oczywiście jest niedostępna. Odkryte tu malowidła są jednymi z dwóch zachowanych na Mazowszu malowideł synagogalnych (drugie znajduje się w pobliskiej oficynie przy Targowej, która wejdzie w skład Muzeum Pragi).
18 stycznia 2002r. pomieszczenia modlitewni zostały wynajęte przez gminę Warszawa-Centrum Fundacji Cmentarza Żydowskiego "Gęsia", zajmującej się ratowaniem żydowskich zabytków w Polsce. Planowano w niej urządzić bibliotekę judaistyczną. Ze względu na brak funduszy planów nie zrealizowano. Obecnie modlitewnia jest nieużytkowana. W przedwojennej Warszawie było ponad 400 takich sal w prywatnych domach, nie podlegających Warszawskiej Gminie Żydowskiej.
Bibliografia:
Strona: www.um.warszawa.pl/zmh/z.htm
| Inne obiekty w tej kategorii: | |
Co w Warszawie powinno być lepiej promowane jako atrakcja turystyczna?
(210 votes)
