Klimat Warszawy

Adres: ulica Sierakowskiego 7

Data budowy: 1924-1926

Architekt: Henryk Stifelman

Styl architektoniczny: eklektyzm, neorenesans

Ten piękny, neorenesansowy gmach powstał na potrzeby utworzenia tu domu akademickiego dla żydowskich studentów uczelni wyższych. Chciano w ten sposób pomóc młodzieży przybywającej do Warszawy z prowincji, dla której znalezienie miejsca w akademiku lub na stancji stanowiło problem. Według danych statystycznych z lat 20. XX wieku, na warszawskich wyższych uczelniach kształciło się ponad cztery tysiące studentów pochodzenia żydowskiego, z czego połowa z poza Warszawy. Budowa gmachu była inicjatywą stowarzyszenia Auxilium Academicum Iudaicum, a inicjały AAI do dziś znajdują się na fasadzie budynku.

Pierwotnie postulowano budowę gmachu na Woli lub Grochowie, jednak wybór w końcu padł na działkę między ulicami Sierakowskiego, Szeroką i Okrzei, czyli w pobliżu Synagogi Praskiej (rozebranej w latach 60. XX w.). Środowiska ortodoksyjne skupione wokół Synagogi nie były przychylne budowie żydowskiego akademika w bezpośrednim sąsiedztwie. Wskazywano na różnego rodzaju problemy natury religijnej, a pertraktacje trwały kilka miesięcy.

Fasadę tego monumentalnego gmachu zaprojektowano w duchu polskiego renesansu, dominującymi elementami są dwa ryzality zwieńczone attykami. Budynek ma osiem kondygnacji, wewnątrz znalazły się dobrze wyposażone, choć skromne, głównie dwuosobowe pokoje dla studentów. W sumie gmach przeznaczony był dla 300 mieszkańców. Była tu sala gimnastyczna, biblioteka, czytelnia, klub studencki, gabinet lekarski, a nawet ciemna fotograficzna dla studentów. Na poddaszu znajdowały się sale do nauki, magazyny i przechowalnia walizek. Aula im. Alberta Einsteina mogła pomieścić 360 studentów. Mieszkał tu późniejszy laureat pokojowej Nagrody Nobla z 1978 r., młody Menachem Begin, późniejszy premier Izraela. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim.

W czasie II wojny światowej w budynku działał Szpital Praski, ponieważ oficjalny gmach szpitala zajęli Niemcy. Gdy w 1944r. do Warszawy wkroczyły sowieci, w budynku znajdowało się więzienie i katownia NKWD, a po wojnie agenda Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa. Dziś mieści się tu hotel policyjny.

W ostatnich latach Warszawska Gmina Wyznaniowa Żydowska walczy o zwrot budynku. Gmach w skali miasta jest miejscem wyjątkowym. Nie było bowiem gmachu o podobnym zastosowaniu, z przeznaczeniem tylko dla młodzieży żydowskiej. Budynek jest również jednym z najpiękniejszych gmachów Starej Pragi.

Bibliografia:

Jesionowska Iwona: Żydowski Dom Akademicki: Warszawa: Stolica nr 6 (2207), ss 34-35, 2009.

Pilch Michał: Warszawska Praga. Przewodnik. Warszawa: Fundacja Centrum Europy, 2005. ISBN 83-923305-7-9.