Klimat Warszawy

Adres: ulica Brzozowa 10/12

Data budowy: 1633 / po 1650 / przed 1852 / 1896-1905 / 1921 / 1959-1962

Architekt: Kazimierz Tołłoczko

Styl: XVI wieczny spichlerz

Pierwotnie, rajca Baltazar Strubicz wybudował tu kilkukondygnacjowy spichlerz (kondygnacje były niższe niż obecne). Budynek w latach 1656 – 1669 był własnością Kumorskiego, a w 1754 wojewody Franciszka Salezego Potockiego. Przed 1790 rokiem od północy dobudowano kamienicę, która od ulicy Brzozowej miała jedno piętro, a od ulicy Bugaj dwa piętra. Cały zespół został wymieniony w źródłach jako spichlerz i dom spadkobierców Fontaniego. Zespół ten od jego nazwiska nazywano „Pod Fontanką”, choć rzeczywiście była tu na tarasie istniejąca do dziś fontanna. 

W XIX wieku przebudowano cały zespół na kamienicę łącząc go z sąsiednią posesją o adresie Bugaj 9. Do budynku wchodziło się na poziomie drugiego piętra przez drewniany mostek prowadzący od ulicy Brzozowej. Na ulicę trzeba było wejść jeszcze kilkoma stopniami w górę.

Na początku XX wieku mieścił się tu Hotel Gdański. W 1921 roku kamienicę gruntownie przebudowano według projektu Kazimierza Tołłoczko i włączono w zespół kolonii zwanej „Kooperatywa Profesorów Uniwersytetu i Politechniki” o adresach Brzozowa 10 i 12. Dom pod numerem 12 oddzielał od ulicy Bugaj mur z arkadami wypełnionymi stalowym parkanem.

W czasie wojny budynek uległ zniszczeniu, jednak nie został zdobyty przez Niemców, jako jedyna „twierdza” na Starym Mieście. Zachowały się oryginalne mury spichlerza, ale znacznie zmieniono wygląd całości. Zaprojektowano spadzisty, wielopiętrowy dach na styl XVI wiecznego spichlerza, a zrujnowaną kamienicę dobudowaną w XVIII wieku rozebrano. 

Nad wejściem do domu wisi tablica erekcyjna 1633 z herbami Brochwicz Baltazara Strubicza i Doliwa (prawdopodobnie żona). Od Brzozowej znajduje się obrośnięty dzikim winem parkan wpisany w arkady i furtka, za którą kilka schodków niżej, dziś nadal biegnie mostek prowadzący do domu, jednak nie drewniany, a murowany. Na dole tarasu znajduje się fontanna. W trakcie remontu w 2005 roku zmieniono układ schodów, przedtem lewy chodnik prowadził na taras, dojścia po prawej stronie nie było, teraz znajduje się na części posesji domu pod adresem Brzozowa 14.

Bibliografia:

Majewski Jerzy S.: Gdzie znawcy Platona rozważali o miłości. Gazeta Wyborcza Stołeczna, 03.04.2009, dostep 28.09.2009.

Zieliński Jarosław: Atlas Dawnej Architektury Ulic i Placów Warszawy. Tom 1 (A-B). Warszawa: TOnZ, 1995.