Klimat Warszawy

Adres: ulica Jezuicka 4

Data budowy: 1722-1727 / 1953-1956

Architekt: Karol Bay / Witold Kłębkowski

Styl Architektoniczny: barok

Późnobarokowy budynek jezuickiego Gimnazjum Zalascianum powstał z przebudowy trzech kamienic: Jankowskiej, Hinczinskiej i Czerskiej. Zakupione zostały przez Jezuitów i przebudowane w latach 1722-1727 według projektu Karola Baya. Gimnazjum ufundowali biskupy płoccy i krakowscy, Ludwik i Andrzej Załuscy. Wykładały tu wielkie postaci polskiego Oświecenia jak Grzegorz Piramowicz, Franciszek Bohomolec czy Adam Naruszewicz.

W 1728 roku zbudowano nową salę teatralną, a w 1733 na tyłach stanęła dwupiętrową oficyna przeznaczona na mieszkania profesorów gimnazjum. Gmach główny o efektownej kolumnadzie wiąże z oficyną dwupiętrowy, wąski łącznik. Fasadę frontową dzielą półfilary na poziomie parteru, na drugim i trzecim piętrze znajdują się półkolumny toskańskie w wielkim porządku. Środkowe przęsło wydzielone jest parami kolumn, a wygięty architraw belkowania zwieńczony został trójkątnym szczytem.

Po kasacie zakonu w 1773 roku gmach przejęła Komisja Edukacji Narodowej. W latach 1818-1831 mieściła się tu siedziba Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Królewskiego i Klinik. W 1863 roku przeprowadzony został remont, którym kierował Józef Dietrich. Wtedy właśnie połączono gmach frontowy z oficyną w celu utworzenia Gimnazjum Realnego. Samą oficynę przebudowano w stylu klasycystycznym. Gmach główny ma trzy kondygnacje i siedmioosiową fasadę. Od 1926 roku mieściło się tu kilka instytucji, m.in. Muzeum Pedagogiczne i Państwowy Instytut Nauczycielski.

Powojenną odbudową kierował Witold Kłębkowski. Ze zniszczeń ocalały mury kapitalne, częściowo sklepienia przyziemia oraz również niemal cała fasada z fragmentami ocalałych detali uzupełnionych po wojnie. Zachowała się również tylna oficyna oraz sala teatralna. W piwnicach zachował się podział na trzy kamienice. W miejscu gdzie stała kamienica Jankowska od strony domu numer 6, większość ścian jest gotyckich.

Bibliografia:

Warszawa - Stare Miasto - katalog zabytków sztuki. Red. Jerzy Z. Łoziński, Andrzej Rottermund. Tom XI. Cz. I. . Warszawa: Instytut Sztuki PAN. Wyd. Artystyczne i Filmowe, 1993.