Klimat Warszawy

Adres: ulica Świętojańska 2

Data budowy: przed 1478 / około 1575 / 1688 / 1950-1953

Architekt: nieznany / Antonio Vasconti, Bernardo Morando / nieznany / Władysław Jastrzębski

Styl architektoniczny: neorenesans

Niegdyś działka ta należała do przyzamkowych terenów książęcych. W kierunku Wisły przepływał tędy strumyk. W 1445 roku księżna Anna Holszańska podarowała tę ziemię misjonarzom przy kaplicy N.P. Marii w kolegiacie Św. Jana. Dom powstał tu przed rokiem 1478. W drugiej połowie XVI wieku został dwukrotnie przebudowany, najpierw pod kierunkiem Antonio Vascontiego, później ok. 1575 pod kierunkiem Bernarda Morando.

Ponowna przebudowa miała miejsce w 1688 roku. Jednocześnie stopniowo zabudowywano tylną część działki, gdzie z czasem powstał dziedziniec. W latach 1817-1818 przy porządkowaniu Placu Zamkowego rozebrano budynki przyległe i odsłonięto południową elewację zwieńczoną szczytem. 

W budynku mieściła się winiarnia Wincentego Sonnera, potem cukiernia Zygmunta Plcera. W 1868 roku posesja była własnością władz państwowych, a rok później na drodze licytacji nabył ją, po czym odrestaurował, Franciszek Szpringer.

Na początku XX wieku kamienica należała do księdza Palmowskiego. W 1918 roku kupił ją Władysław Kościelski, wydawca, poeta, mecenas literatury i sztuki oraz kolekcjoner. Nowy właściciel gruntownie przebudował dom według projektu Juliusza Nagórskiego. Zaprojektowano wówczas dach czterospadowy i neorenesansowe obramienia okien na pierwszym piętrze oraz w elewacji bocznej, ozdobione liśćmi akantu. Zdecydowano o zachowaniu gotyckiego okna na parterze. Od dziedzińca powstały balkony.

Wnętrza przekształcono na bardziej reprezentacyjne, a drugie piętro połączono z sąsiednią kamienicą pod numerem 4, również należącą do Kościelskich. Nowy, reprezentacyjny charakter domu sprawił, że parter i pierwsze piętro wkrótce wynajęto na siedzibę ambasady Rumunii (1920-1930).

W czasie Powstania Warszawskiego spłonął dach, jednak zachowały się zewnętrzne mury i część murów wewnętrznych i sklepień. Kamienica jest jedną z dwóch ocalałych w czasie powstania na Starym Mieście.

Odbudowa zniszczonych partii miała miejsce w latach 1950-1953 pod kierunkiem Henryka Siudera. Odkryto wówczas krawędzie glifów dwóch zamurowanych, gotyckich okien w ścianie przyziemia tylnej izby. Okienka były identyczne jak zachowane gotyckie okno od Placu Zamkowego. Odkryto również obmurowany kanał pod oficyną tylną. Jest prawdopodobnie pozostałością po dawnym strumyku, który z czasem przekształcono w kanał. Obecnie jest on zamurowany.

Pod posesją znajdują się wielotraktowe piwnice, sklepione kolebkowo. Pod frontową kamienicą ściany są częściowo gotyckie. Na parterze na wysokości ław okiennych znajduje się kamienny portal z 1688 roku, zamknięty półkoliście i zwieńczony kulą. Znajdują się w nim dwie skrzyżowane strzały. Od ulicy Świętojańskiej odsłonięty jest fragment gotyckiej ściany.

Bibliografia:

Galiński Franciszek: Gawędy o Warszawie. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”, 1937.