Klimat Warszawy

Adres: Rynek Starego Miasta 31

Data budowy: 1466 / 1635-1637 / 1948-1953

Architekt: Jan Grudziński (powojenna odbudowa)

Styl architektoniczny: późny renesans

W 1440 r. stał tu dom drewniany braci Rafaela Suchopędka i Wawrzyńca, kuśnierza. Kamienica, którą tu potem zbudowano była jednotraktowa, trzykondygnacyjna z przyziemiem wyższym niż obecny i z niskimi piętrami (na pewno drugim, które być może pełniło funkcję magazynu) oraz piwnicami. Z tego okresu zachowana jest boczna ściana od ulicy Wąski Dunaj i fragmenty ścian piwnicznych.

Od 1467 kamienica przeszła na własność Macieja Rzepki, którego rodzina prawdopodobnie rozbudowała ją o tylny trakt z izbą i przejściem na podwórze. Z tego okresu zachowana jest ściana tylna i zewnętrzna od ulicy Wąski Dunaj. Od końca XV wieku właścicielami domu byli Kaszubowie, którzy potem dokonali jego przebudowy. Niegdyś nad wejściem widniała data 1535, która prawdopodobnie była datą zakończenia tej przebudowy. W latach 1556-1630 kamienica należała do Szałańskich.

W latach 1635-1637 kolejny właściciel, kupiec i burmistrz Henryk Plumhoff dokonał gruntownej przebudowy. Zmieniono wówczas wysokość kondygnacji na taką, jaką obserwujemy dzisiaj. W czasie rozbudowy w przyziemiu powstała sień, w jej ścianę wmontowano dwa portale. Wielki sklep, który się tutaj znajdował zyskał stiukową dekorację, nie zachowaną jednak do dziś. Nowy wystrój elewacji to m.in.: portal, attyka, wykusz w elewacji bocznej, dekoracja sgraffitowa oraz obramienia okien. 

Od 1645 kamienica była własnością serwitora królewskiego Dawida Mintzera, a potem burmistrza Dawida Zappio. Prawdopodobnie z inicjatywy Zappio dokonano zmian na fasadzie umieszczając tu płaskorzeźbę św. Marka z lwem, która nie zachowała się do czasów obecnych.

Potem kolejno właścicielami byli Winklerowie, Drewnikowie, Jordan Kostrzewski (w 1766 mieściła się tu pierwsza warszawska traktiernia Quellusa) oraz Lobertowie. W latach 1821-1873 Maria i Franciszek Tietzowie przebudowali kamienicę zmieniając podziały wnętrz. Elewacja tylna zyskała klatkę schodową dzieloną z kamienicą na tyłach pod adresem Piwna 48. Klatkę odgradzał od Wąskiego Dunaju mur parawanowy z prześwitami. Z elewacji częściowo usunięto detal oraz attykę. Późniejszymi właścicielami był Franciszek Strycharzewski, a po nim Salomon Zond. 

W 1913r. Towarzystwa Miłośników Historii wykupiło kamienicę ze składek społecznych i zleciło przeprowadzenie badań konserwatorskich. Badania te w latach 1913-1915 prowadził Władysław Marconi i Jarosław Wojciechowski. Odsłonięto wówczas relikty gotyckie, częściowo zrekonstruowano attykę oraz przywrócono niektóre detale z przebudowy w latach 1635-1637. 

Kamienicę zniszczono w czasie Powstania Warszawskiego. Przetrwały piwnice, większa część fasady, boczna elewacja i sklepienia parteru. Odbudowę przeprowadzono w latach 1948-1953 według projektu Jana Grudzińskiego, zachowując ocalałe elementy. Zaprojektowano elewację tylną i wnętrza na parterze nawiązując do stanu sprzed 1944.

Obecnie jest to kamienica czterokondygnacyjna, trzyosiowa i trzytraktowa o późnorenesansowej szacie architektonicznej z elementami gotyckimi. Na wyższych kondygnacjach połączona została z kamienicą nr 29. Piwnice znajdują się w trzech poziomach, na najniższym zaprojektowano wejście do dawnej studni. Po lewej stronie w przyziemiu znajduje się późnorenesansowy, kamienny portal. Obok niego w kamiennym obramieniu znajduje się dziś zamurowany otwór do piwnicy. Po prawej stronie znajduje się duże zamknięte okno odcinkowe, a nad nim fragmenty XVI wiecznych, ceglanych, ostrołukowych blend profilowanych.

Kondygnacje podzielają fryzy sgraffitowe powstałe w latach 1635-1637, częściowo zrekonstruowane po wojnie. Przechodzą one na elewację boczną. Znajdziemy tu motywy wici roślinnych, głów kobiecych oraz ptaków. Na narożniku w małej wnęce znajduje się późnogotycka figurka z XVI w. przedstawiająca św. Annę Samotrzeć. Od niej pochodzi najbardziej powszechna nazwa kamienicy, "pod św. Anną". W części wschodniej na wysokości I i częściowo II piętra odsłonięto gotycki ceglany mur z pięcioma smukłymi oprofilowanymi wnękami ostrołukowymi pochodzącymi mniej więcej z połowy XV wieku. Kamienica zachowała wiele oryginalnych elementów architektonicznych.

Bibliografia:

Rynek 31  (kamienica pod św. Anną), www.zapiecek.com, dostęp 28.09.2009.