Klimat Warszawy

Adres: ulica Świętojańska 10

Data budowy: 1609-1626 / 1948-1957

Architekt: Jan Frankiewicz / Lech Dunin

Styl architektoniczny: manieryzm, barok

W 1597 roku Piotr Skarga kupił na Starym Mieście dom, do którego sprowadził innych jezuitów. Miejsce to nazywane było przez wiele lat "klasztorkiem". Po rokoszu Zebrzydowskiego, kiedy próbowano usuwać jezuitów z ich klasztorów, przystąpiono do budowy kościoła na placu podarowanym przez króla Zygmunta. Kościół wzniesiono w latach 1609-1626 wg projektu Jana Frankiewicza.

Budowę świątyni wsparło finansowo wiele osób, jednak jej największym fundatorem okazał się Jędrzej Bobola, podkomorzy wielki koronny, który również w swoim testamencie zapisał na ten cel duże środki. Jezuici założyli tu jedną z najstarszych aptek w Warszawie, zajmowali się również nauczaniem na poziomie akademickim.

W 1720 roku rozpoczęto budowę klasztoru na tyłach kościoła. Tak powstała ulica Jezuicka i szkoła jezuitów Gymnasium Zalascianum. W 1773 roku papież Klemens XIV podpisał brewe w którym rozwiązał klszator. Cały majątek przeszedł na własność Komisji Edukacji Narodowej, która w 1781 roku przekazała kościół biskupowi Okręckiemu. Ten z kolei podarował go Bractwu św. Benona (tzw. Bractwo Niemieckie lub benonici), które miało już jedną świątynię na Nowym Mieście. Msze odprawiano po niemiecku, przez co nie przychodziło tu wielu wiernych.

W 1808 roku Bractwo Niemieckie zostało wyrzucone z Księstwa Warszawskiego pod zarzutem szpiegostwa przeciwko wojskom napoleońskim na rzecz Królestwa Prus. Kościół w 1815 roku kościół przejęli oo. Paulini, jednak już w 1818 roku zostali przeniesieni do Częstochowy. Świątynię przeznaczono na magazyn dla katedry św. Jana. W 1828 roku była już własnością banku, który urządził tu skład wełny.

W 1834 roku kościół przekazano pijarom, którzy dotychczas rezydowali przy Długiej. Zakonnicy odremontowali świątynię i w 1836 roku nastąpiło jej przywrócenie.

W czasie wojny kościół został zrównany z ziemią. Pracami przy rekonstrukcji kierował Lech Dunin. Remont prowadzono w latach 1948-1957, jednak prace wykończeniowe trwały aż do 1975 roku. Ze zniszczeń wojennych udało się ocalić najcenniejsze obiekty: srebrną trumnę z relikwiami św. Andrzeja Boboli, renesansowy krucyfiks oraz obraz Matki Bożej Łaskawej, obrazu intronizowanego i koronowanego 24 marca 1651 roku. Jest to kopia wizerunku z Faenzy, prezent od papieża Innocentego X dla króla Jana Kazimierza.

W 2009 roku z okazji 400-lecia jubileuszu kościoła ufundowano Drzwi Anielskie autorstwa Igora Mitoraja. Są bardzo interesujące, artysta przedstawił tu dość twórcze podejście do ukazywania świętych w sztuce. Projekt wzbudził jednak wiele kontrowersji. Niektórzy czuli się urażeni niezwykle kobiecym wizerunkiem Matki Boskiej w pozie przypominającej antyczną rzeźbę Wenus z Milo.

Na uwagę zasługuje znajdujący się w nawie bocznej portalowy nagrobek Jana Tarły, uznawany za jedną z najwybitniejszych rzeźb polskiej sztuki XVIII w. Powstał w latach 1752-1753 w pracowni Jana Jerzego Plerscha. Od początku ceniony był za wieloznaczną, symboliczną wymowę. Pierwotnie znajdował się w kościele oo. pijarów przy ulicy Długiej. Po powstaniu listopadowym kościół pijarów przekazano Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, dlatego nagrobek został rozebrany, a jego części przeniesione do kościoła pojezuickiego (zakon jezuitów zlikwidowano w 1733). Tutaj po 30 latach został złożony i uzupełniony pod kierunkiem Faustyna Cenglera. Nagrobek zostal zniszczony w 1944 roku, jednak ocalałe fragmenty zabezpieczono i przechowywano w podziemiach kościoła i w różnych instytucjach muzealnych. W 2010 roku został ponownie scalony i zrekonstruowany. Jan Tarło był jednym z głównych fundatorów Collegium Nobilium, jego właściwy grób znajduje się w Opolu Lubuskim.

Panorama wnętrz świątyni:

http://www.zw.com.pl/panorama/01.swf

Bibliografia:

Górecka-Czuryłło Monika: Jezuici pomału ujawniają skarby podziemi. "Życie Warszawy", 08.10.2011.

Kominek Maria K.: Drzwi anielskie, 14.03.2010, dostęp 27.07.2011.

Kościoły Warszawy w odbudowie. Red. Antoni S. Tomaszewski, Warszawa: Rada Archidiecezjalna Odbudowy Kościołów Warszawy, 1955, s. 11.