Klimat Warszawy

Adres: Plac Zamkowy 4

Data budowy: 1350 / początek XV w. / 1568-1572 / 1598-1619 / II poł. XVIII wieku / 1818-1821 / 1971-1977

Architekt: Matteo Castelli, Jan Christian Kamsetzer, Marcello Bacciarelli, Dominik Merlini, Jakub Kubicki i inni

Styl architektoniczny: barok, klasycyzm

Wizerunki Zamku Królewskiego

Rycina z 1581	Stan po 1586	Wilhelm Hondius, 1641.
Erik Jönson Dahlbergh, 1656.	Canaletto, 1770.	Pocztówka z 1910.

W latach 1548-1556 w zamku rezydował król Zygmunt I z królową Boną Sforzą. Następca Zygumnta I, Zygmunt August, w latach 1568-1572 dobudował do Dworu Większego Dom Królewski w stylu renesansowym. Pracami kierował architekt Giovani Baptista di Quadro.

Kolejnej rozbudowy dokonał król Zygmunt III Waza, zmieniając funkcje zamku z obronnych na publiczne. Po przebudowie w latach 1598-1619 zamek zyskał szatę architektoniczną wczesnego baroku rzymskiego. W latach 1601-1603 powstało nowe skrzydło północne według projektu Giacomo Rodondo.

29 października 1611 w Sali Senatorskiej zamku car Rosji Wasyl IV Szujski oddał hołd Zygmuntowi III Wazie.

Po 1614 roku pracami budowlanymi zaczął kierować Matteo Castelli, który wybudował skrzydło zachodnie z przeznaczeniem na urząd kanclerski i marszałkowski. Gdy w końcu wybudowano skrzydło południowe, zamek uzyskał kształt zamkniętego pięcioboku we wczesnobarokowym stylu. W 1619 skończono budowę Nowej Wieży Królewskiej, zwanej też Wieżą Zygmuntowską. Miała 60 metrów wysokości, a na jej szczycie umieszczono zegar. Przyjmuje się, że to Mateo Castelli był twórcą ostatecznej szaty architektonicznej bodowli.

Zamek został zniszczony w połowie XVII wieku na skutek wojen ze Szwecją. Szwedzi ograbili wnętrza z cennych dzieł sztuki jak obrazy, meble, gobeliny czy zbiory biblioteki. Rosjanie później z kolei wywieźli obrazy włoskiego malarza Tomasza Dolabelli, jednego z głównych twórców malarstwa barokowego w Polsce.

W kolejnych latach zamek kilkakrotnie rozbudowywano. W drugiej połowie XVIII w. z inicjatywy Stanisława Augusta powstał Apartament Wielki i Królewski, według projektu Jana Christiana Kamsetzera, Marcello Bacciarellego i Dominika Merliniego.

3 maja 1791 Sejm Czteroletni uchwalił tu konstytucję zwaną Konstytucją 3 Maja. Była to pierwsza konstytucja w Europie i druga na świecie po konstytucji Stanów Zjednoczonych.

Na przełomie 1806/1807 przebywał tu cesarz Napoleon Bonaparte, który zdecydował o utworzeniu Księstwa Warszawskiego.

W latach 1818-1821 od wschodu powstały Arkady Kubickiego, od kwietnia 2009 udostępnione zwiedzającym po wielu latach prac konserwatorskich.

W czasie I wojny światowej rezydował tu niemiecki generalny gubernator. W latach 1920-1922 swoją siedzibę miał tu Naczelnik Państwa, a w latach 1926-1939 prezydent II RP, Ignacy Mościcki.

W czasie II wojny światowej zamek był dwukrotnie bombardowany. Ze zniszczeń dokonanych we wześniu 1939 udało się uratować niektóre elementy wystroju wnętrz i dzieła sztuki. We wrześniu 1944 zamek praktycznie zrównano z ziemią.

Decyzję o odbudowie podjęto dopiero w 1971. W 1984 udostępniono zwiedzającym zrekonstruowane wnętrza. W kwietniu 2009 ukończono wieloletni remont Arkad Kubickiego, niezniszczonych w czasie wojny przez co najbardziej autentycznych. We wnętrzach możemy dziś obejrzeć wyniki prowadzonych tu prac archeologicznych. Przez przeszklone podłogi obejrzymy relikty pierwszych budowli wznoszonych na skarpie od XVI wieku. W czasie wykopalisk odkryto również groby ze szczątkami żołnierzy szwedzkich z wojen z lat 1656 i 1704. Arkady były niedostępne dla zwiedzających od czasu zakończenia II wojny światowej.

We wnętrzach gromadzone są bogate zbiory sztuki i malarstwa. W Sali Canaletta znajdują się 22 obrazy najsłynniejszego malarza Warszawy. Na ich podstawie dokonano wielu powojennych rekonstrukcji.

W Kaplicy Małej znajdują się insygnia królewskie Stanisława Augusta Poniatowskiego: Łańcuch Orderu Orła Białego, miecz ceremonialny Orderu św. Stanisława i berło z akwamarynu. Tutaj również znajduje się urna z sercem Tadeusza Kościuszki. Przechowywane są tutaj również insygnia władzy Prezydenta RP: tłoki pieczętne, Chorągiew Rzeczypospolitej i dokumenty, które 22 grudnia 1990 roku Ryszard Kaczorowski przekazał Lechowi Wałęsie.

Bibliografia:

Król Aleksander: Zamek Królewski w Warszawie. Od końca XIII wieku do roku 1944. Warszawa: PIW, 1971.

Rottermund Andrzej: Zamek Królewski w Warszawie. Warszawa: PWN, 2002. ISBN 83-221-0746-3.