Klimat Warszawy

Adres: ulica Agrykoli 1

Data powstania: 2 połowa XVIII wieku

Architekt: Dominik Merlini, Jan Chrystian Kamsetzer i Jan Chrystian Schuch

Styl architektoniczny: klasycyzm

Łazienki Królewskie to niezwykły park uznawany za jedno z najpiękniejszych założeń romantycznych w Europie. Niegdyś znajdowała się tu letnia rezydencja ostatniego króla Polski Stanisława Augusta. Jest jedną z głównych atrakcji turystycznych Warszawy. W średniowieczu rozciągał się tutaj dziki las będący terenem łowieckim książąt mazowieckich w pobliżu osady Ujazdów. Teren ten nazywany był Zwierzyńcem Ujazdowskim.

W drugiej połowie XVII wieku, właściciel tych terenów, marszałek wielki koronny Stanisław Lubomirski, wybudował tu  dwa małe pawilony wypoczynkowe – Ermitaż i Łaźnię. Od pokoju kąpielowego Łaźni pochodzi nazwa budynku, potem nazywano tak cały ogród. Autorem projektu łaźni był wybitny architekt Warszawy, Tylman z Gameren.

W 1764 roku właścicielem tych terenów został Stanisław August, który postanowił stworzyć tu swoją letnią rezydencję. Początkowo miała tu stanąć pokaźna budowla w stylu barokowym, jednak potem król odszedł od tych planów. Pierwszą willą na tym terenie był Biały Dom (1774-1776) przy skarpie. Niedługo rozpoczęto budowę kolejnej budowli od wschodu, Pałacu Myślewickiego (1775-1779). Król w czasie tych prac mieszkał w budynku Łaźni Lubomirskiego. Tak bardzo upodobał sobie to miejsce, że postanowił przebudować je na swoją główną siedzibę.

Zygmunt Vogel - Łazienki w ostatnich latach XVIII wieku (po 1796) Muzeum Narodowe w Warszawie	Zygmunt Vogel - Łazienki. Most z pomnikiem Jana III od strony północnej (1795) Ermitaż w Sankt Petersburgu	Zygmunt Vogel - Biały Domek w Łazienkach (przed 1794?) Muzeum Śląskie we Wrocławiu

Prace trwały etapami ponad 20 lat, zupełnie zmieniając wygląd dawnej Łaźni. Powstał tu piękny pałac zwany Łazienkowskim lub Pałacem na Wyspie. Wnętrza otrzymały bogaty wystrój architektoniczno – rzeźbiarsko - malarski. Król zwoził tu cenne dzieła sztuki: obrazy, meble, brązy oraz porcelanę francuską, włoską, angielską i polską.

Wówczas uformowano tez cały ogród, uregulowano stawy, stworzono kanały i alejki. Architektami całego założenia pałacowo – parkowego byli Dominik Merlini, Jan Chrystian Kamsetzer i Jan Chrystian Schuch. Wilhelm Henryk Minter zaprojektował Budynek Podchorążówki.

Ogród zaprojektowano w stylu francuskim, jednak znalazły się też obszary w stylu „romantycznym”, czyli angielskim. Wybudowano tutaj pawilony o różnych funkcjach. Najbardziej efektownym jest na pewno amfiteatr nad brzegiem południowego stawu. W drugiej części ogrodu poniżej skarpy wzniesiono Oranżerię, która mieściła kolejny teatr. Przed Oranżerią urządzono taras z rzeźbami. Znalazły się tu również wodozbiory zasilające fontanny. Do Łazienek należał wówczas również stojacy na krawędzi skarpy Pałac Belwederski, wówczas jeszcze w stylu barokowym. W jednej z jego oficyn znajdowała się manufaktura fajansu.

Latem, wraz z królem przeprowadzał się tu cały dwór. W ogrodzie urządzano fajerwerki i widowiska, jednym z nich był „karuzel” z okazji odsłonięcia pomnika króla Jana Sobieskiego w 1788 roku. W czwartki król wydawał tu słynne obiady, na które zapraszał ludzi sztuki, kultury i nauki.

W architekturze europejskiej panował wówczas klasycyzm. Styl ten był promowany przez króla, który jednocześnie był wielkim miłośnikiem form baroku. W budowlach powstałych na jego zlecenie te dwa różne style wzajemnie się przenikały, co doprowadziło do wykształcenia się odrębnej, warszawskiej szkoły klasycyzmu zwanej stylem Stanisława Augusta lub stylem stanisławowskim.

Po rozbiorze Polski, Łazienki stały się własnością carów rosyjskich. W tym czasie przebudowano Belweder w stylu klasycystycznym. Wzniesiono też świątynię egipską i grecką.

Łazienki miały swój udział w Powstaniu Listopadowym. W Podchorążówce spotykali się jego przywódcy, którzy właśnie stąd wyszli tej listopadowej nocy na ulice miasta.

W 1915 roku wraz z opuszczeniem Warszawy przez Rosjan, wywieziono wszystkie zbiory. W wyniku rewindykacji powróciły tu w 1921 roku.

W okresie międzywojennym udostępniono wnętrza Pałacu na Wyspie zwiedzającym. W grudniu 1944 już po upadku powstania warszawskiego hitlerowcy oblali wnętrza pałacu benzyną i podpalili. W murach wywiercono około 100 otworów na dynamit, jednak zbieg okoliczności pokrzyżował plany wysadzenia budowli w powietrze.

Siedemnaście lat po wojnie pracowano nad przywróceniem dawnego wystroju wnętrz. W 1960 roku udostępniono zwiedzającym siedem sal parteru, natomiast w 1965 całe piętro. W kolejnych latach udostępniono kolejne budowle jak Biały Dom czy Stara Pomarańczarnia.

Dziś Łazienki to jednolity zespół pałacowo – ogrodowy. Odbywają się tu imprezy artystyczne, koncerty, spektakle i festiwale. Przy wejściu od Alei Ujazdowskich stoi pomnik Fryderyka Chopina autorstwa Wacława Szymanowskiego, najbardziej znany zabytek secesji w Warszawie. Co roku od maja do września w każdą niedzielę o 12 i 16 gromadzą się wokół niego ludzie by posłuchać muzyki Chopina wykonywanej przez znakomitych pianistów z całego świata.

Bibliografia:

Kwiatkowki Marek: Łazienki. Warszawa: Sport i turystyka, 1978.