Klimat Warszawy

Adres: ulica Wolska 140

Data budowy: 1903-1905

Architekt: Władimir Pokrowski

Styl architektoniczny: neobizantynizm

Cerkiew dla cmentarza prawosławnego na Woli powstała z prywatnej inicjatywy arcybiskupa warszawskiego i nadwiślańskiego Hieronima. Bezpośrednim celem budowy było upamiętnienie zmarłego 8 sierpnia 1902 syna arcybiskupa, Iwana Iljicza Egzemplarskiego. Swiątynia miała też pełnić funkcję pomocniczą w pobliskiej cerkwi, urządzonej w kościele św. Wawrzyńca odebranym Polakom jako kara za powstanie listopadowe.

W 1915 r. po ewakuacji wszystkich kapłanów prawosławnych cerkiew zamknięto. W 1919r. po raz pierwszy po kilku latach przyjechał ks. prawosławny Antoni Rudlewski, który objął cerkiew na Podwalu. Na jego życzenie do Warszawy przyjechał kolejny kapłan, ks. Jan Kowalenko, który objał cerkiew na Woli. W 1931 r. z inicjatywy Kowalenki przy świątyni wzniesiono dzwonnicę. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, cały szereg cerkwi prawosławnych wzniesionych przez Rosjan w Warszawie zostało zburzonych. Cerkiew na Woli jest jedną z dwóch wolnostojących kościołów prawosławnych w Warszawie, obok cerkwi św. Magdaleny na Pradze.

W czasie wojny w cerkwi ukrywała się okoliczna ludność, kilkadziesiąt osób zostało zamordowanych w czasie rzezi Woli. Cerkiew pozostawała opuszczona, w czasie Powstania Warszawskiego służyła znów jako miejsce schronienia. Nie została zburzona w wyniku bombardowań, choć była uszkodzona.

Porkowski projektując świątynię wzorował się na siedemnastowiecznych cerkwiach regionu rostowskiego. Uważał, że praska cerkiew posiadała zbyt wiele cech architektury sakralnej, katolickiej. Chciał stworzyć budowlę o bardziej ruskich cechach. Wolska cerkiew zbudowana została na planie krzyża łacińskiego z kamienia obłożonego jasną cegłą. Dwukondygnacyjną budowlę wieńczy cebulasta kopuła z krzyżem. Wejście znajduje się w wysuniętym ganku z tympanonem, w którym znajduje się fresk przedstawiający Matkę Boską. Wewnątrz mieszczą się dwa osobne pomieszczenia służące do prawosławnego kultu. Górna sala poświęcona została św. Janowi Klimakowi i pierwotnie miała bardzo skromny wystrój, bez fresków typowych dla cerkwi. Ikonostas jest dziełem Aleksandra Muraszki.

Część dolna poświęcona jest patronom fundatora świątyni, św. Eliaszowi i św. Hieronimowi. Tutaj miało znaleźć się miejsce pochówku dla jego syna, a w przyszłości i dla niego. Wnętrze zdobi jednorzędowy ikonostas autorstwa Włodzimierza Inokientiewa, wykonany z różowego i czarnego marmuru, sprowadzonego specjalnie ze Szwecji. Ściany zdobi polichromia wykonana przez A. Korelina. W latach 70. XX w. dotychczasową dekorację zastąpiły freski autorstwa Jerzego Nowosielskiego.