Klimat Warszawy

Adres: ulica Czerwonego Krzyża 6 (niegdyś numer 11)

Data budowy: 1927-1928

Architekt: Józef Napoleon Czerwiński, Wacław Heppen

Styl architektoniczny: modernizm

To zdecydowanie najpiękniejsza kamienica na Powiślu, przetrwała wojnę praktycznie nienaruszona. W ostatnich latach została wyremontowana. Elewacje noszą cechy historyzmu lat 20., przeważają tu formy klasycyzującego baroku. Na fasadzie odnajdziemy półkoliste wykusze oraz ciekawe kartusze nad portalami. Od ulicy znajduje się dziedziniec otoczony bocznymi skrzydłami, które dochodzą do ulicy.

Dom nie posiada właściwie fasady, gdyż front rozcina brama na dziedziniec z małą stróżówką na środku. Elewacje od podwórka są równie ważne. Układ budynku warunkowany był uchwałą spółdzielni nakazującej by każde mieszkanie miało równy dostęp do światła dziennego. Rozwiązanie to wpisywało się w nowy trend ówczesnej Warszawy, zgodnie z którym odchodzono od projektowania ciemnych podwórek-studni.

Projektantami byli Józef Napoleon Czerwiński i Wacław Heppena, którzy wznieśli wiele pięknych, luksusowych kamienic w Warszawie, wiele z nich szczęśliwie przetrwało wojnę. Stosowane przez nich formy architektoniczne odnosiły się do neobarokowej architektury Paryża. Nie inaczej jest w przypadku domu na Powiślu.

Zachowała się książka meldunkowa domu, cenny dla kamienicy dokument z nazwiskami wszystkich mieszkańców od oddania pierwszych mieszkań do powstania warszawskiego. Wymienia się tu nie tylko właścicieli, ale również służących oraz gości przyjeżdżających na kilka dni w odwiedziny. Jeden z mieszkańców, pan Włodzimierz Fiett pisze kronikę kamienicy.

Dom liczy 6 klatek schodowych (w tym cztery frontowe) oraz 40 mieszkań o powierzchni od 56 do 130 m kw. Początkowo ogrzewanie było piecowe, jednak szybko zainstalowano tu ogrzewanie centralne. Nie było też początkowo gazu. Posadzki w kuchniach wyłożono drewnem sosnowym, natomiast w pokojach drewnem jesionowym i dębowym. Kuchnie wyposażone były w żeliwne zlewy, każde mieszkanie miało spiżarnię i łazienkę.

Kamienica przy Czerwonego Krzyża należała do pierwszych inteligenckich domów spółdzielczych, które powoli zmieniały charakter robotniczego Powiśla. Budowę przeprowadziła znana firma Bracia Horn i Rupiewicz. Była to typowa inteligencka kamienica, niektórzy mieli wyższe wykształcenie, inni tylko dużą maturę, ale znaleźli się tu również absolwenci konserwatorium muzycznego. W każdym mieszkaniu były służące, w kuchniach znajdowały się wnęki przeznaczone na ich łóżka. Pracowały w 38 mieszkaniach i były to głównie dziewczyny przyjeżdżające z prowincji Mazowsza i Podlasia.

Mieszkanki domu latem opalały się na tarasach, a na spacery chadzano nad Wisłę. W czasie Wielkiego Kryzysu pojawili się tu sublokatorzy. Mieszkańcy mieli problemy ze spłacaniem kredytów, szukano więc dodatkowych źródeł dochodu. Niekiedy wynajmowano całe mieszkania.

Ważną osobą był tutaj stróż, który pilnował wejścia na posesje. Mieszkał tu od powstania budynku do 1955 roku. Dokonywał bezbłędnej selekcji wśród odwiedzających budynek gości. Tych z lepszego towarzystwa wpuszczał wejściem frontowym. Tych "gorszych" wpuszczał od kuchni. Wykonywał tu też różnego rodzaju prace porządkowe, a za dodatkową opłatą podlewał kwiatki w mieszkaniach lokatorów wyjeżdżających na wczasy. Wyjazdy w góry, do Gdyni i na Hel należały do standardu obyczajowego polskiej inteligencji lat 30. XX w.

Dom szczęśliwie przetrwał wojnę choć wiele mieszkań Niemcy zrabowali i zdewastowali. Jest to jedna z najcenniejszych kamienic Powiśla. Z ciekawostek można dodać, że mieszkał tu Prezydent RP Lech Kaczyński przed wyprowadzką do Pałacu Prezydenckiego w 2006 roku.

Bibliografia:

Majewski Jerzy S.: Czerwonego Krzyża 6. Warszawa: Gazeta Stołeczna, 04.12.2003, dostęp 26.09.2009.